{"id":423886,"date":"2024-10-04T21:19:33","date_gmt":"2024-10-04T21:19:33","guid":{"rendered":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/thach-thuc-bao-ton-tam-bia-da-co-bi-an-o-gia-lai\/"},"modified":"2024-10-04T21:19:33","modified_gmt":"2024-10-04T21:19:33","slug":"thach-thuc-bao-ton-tam-bia-da-co-bi-an-o-gia-lai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/thach-thuc-bao-ton-tam-bia-da-co-bi-an-o-gia-lai\/","title":{"rendered":"Th\u00e1ch th\u1ee9c b\u1ea3o t\u1ed3n t\u1ea5m bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 b\u00ed \u1ea9n \u1edf Gia Lai"},"content":{"rendered":"<\/p>\n<div class=\"summery\">\n\t\u1ede T\u00e2y Nguy\u00ean, bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 duy nh\u1ea5t c\u00f3 k\u00fd t\u1ef1 Ch\u0103m c\u1ed5, v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 hi\u1ec7n v\u1eadt r\u1ea5t qu\u00fd mang t\u00ednh \u0111\u1ed9c b\u1ea3n, minh ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf Champa tr\u00ean cao nguy\u00ean, hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i m\u00e3.\n<\/div>\n<div class=\"content\">\n<p style=\"text-align: center\">\n\t<br \/>\n\t<img decoding=\"async\" src=\" https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/187thach-thuc-bao-ton-tam-bia-da-co-bi-an-o-gia-lai-1.jpg\" style=\"width: 660px;height: 446px;border-width: 1px;border-style: solid\" title=\"187thach-thuc-bao-ton-tam-bia-da-co-bi-an-o-gia-lai-1\"><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\n\t<em>GS.TS Arlo Griffiths v\u00e0 c\u00f4 Khom Sreymom nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eefng k\u00fd t\u1ef1 tr\u00ean bia \u0111\u00e1 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tTuy nhi\u00ean, do c\u00e1ch th\u1ee9c b\u1ea3o t\u1ed3n, qu\u1ea3n l\u00fd ch\u01b0a \u0111\u00fang quy c\u00e1ch c\u1ee7a ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u01a1 quan ch\u1ee9c n\u0103ng, bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 n\u00e0y \u0111ang \u0111\u1ed1i di\u1ec7n v\u1edbi nguy c\u01a1 b\u1ecb xu\u1ed1ng c\u1ea5p kh\u00e1 nghi\u00eam tr\u1ecdng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\t<em><strong>H\u00e0nh tr\u00ecnh t\u00ecm l\u1eddi gi\u1ea3i<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tT\u1eeb khi bia \u0111\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n cho \u0111\u1ebfn khi \u201cb\u1eadt m\u00ed\u201d th\u00e0nh c\u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u th\u1eddi gian, v\u00e0 ThS Nguy\u1ec5n Quang Tu\u1ec7, Tr\u01b0\u1edfng ph\u00f2ng Qu\u1ea3n l\u00fd v\u0103n h\u00f3a (S\u1edf VHTTDL Gia Lai) l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ki\u00ean tr\u00ec li\u00ean h\u1ec7, k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1eddi gi\u1ea3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tTrao \u0111\u1ed5i ph\u00f3ng vi\u00ean V\u0103n H\u00f3a, \u00f4ng Tu\u1ec7 cho bi\u1ebft, \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 6.2010, \u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c cu\u1ed9c g\u1ecdi t\u1eeb \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u1edf huy\u1ec7n \u0110\u1eafk P\u01a1 b\u00e1o: \u201cNg\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf th\u00f4n T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng c\u00f3 m\u1ed9t t\u1ea3ng \u0111\u00e1 c\u00f3 nhi\u1ec1u ch\u1eef c\u1ed5, kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0 c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c n\u00e0o\u201d. V\u00e0i ng\u00e0y sau \u00f4ng c\u00f9ng \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p v\u00e0 b\u00e0 con trong th\u00f4n ra hi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng. \u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ee5i c\u00e2y gai r\u1eadm r\u1ea1p n\u1eb1m gi\u1eefa c\u00e1nh \u0111\u1ed3ng m\u00eda, ph\u1ea3i ti\u1ebfn h\u00e0nh ph\u00e1t quang th\u00ec t\u1ea5m \u0111\u00e1 m\u1edbi hi\u1ec7n ra. \u201cMinh v\u0103n kh\u1eafc tr\u00ean bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 ch\u1eef Ch\u0103m c\u1ed5, ch\u1ea5t li\u1ec7u \u0111\u00e1 sa th\u1ea1ch, cao kho\u1ea3ng 1,7m (ch\u1ec9 t\u00ednh ph\u1ea7n nh\u00f4 l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t); chi\u1ec1u ngang ch\u1ed7 l\u1edbn nh\u1ea5t kho\u1ea3ng 1,5m; m\u1eb7t tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 kh\u1eafc 8 d\u00f2ng ch\u1eef Ch\u0103m c\u1ed5, m\u1eb7t sau kh\u1eafc 3 d\u00f2ng\u201d, \u00f4ng Tu\u1ec7 n\u00f3i. Ngay sau khi ti\u1ebfp c\u1eadn, \u00f4ng \u0111\u00e3 ch\u1ee5p \u1ea3nh bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 g\u1eedi m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 chuy\u00ean m\u00f4n v\u1ec1 l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y, g\u1ed3m c\u1ea3 tr\u00ed th\u1ee9c ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u th\u1eeba nh\u1eadn \u0111\u00e2y l\u00e0 k\u00fd t\u1ef1 Champa nh\u01b0ng ni\u00ean \u0111\u1ea1i v\u00e0 n\u1ed9i dung c\u1ee7a v\u0103n bia th\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 bi\u1ebft. \u201cBan \u0111\u1ea7u, t\u00f4i ngh\u0129 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m ph\u1ea3i bi\u1ebft ch\u1eef Ch\u0103m, nh\u1ea5t l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ed1c Champa. Nh\u01b0ng sau th\u00ec t\u00f4i hi\u1ec3u, vi\u1ec7c gi\u1ea3i m\u00e3 nh\u1eefng k\u00fd t\u1ef1 n\u00e0y kh\u00f4ng d\u1ec5 d\u00e0ng nh\u01b0 v\u1eady\u201d, \u00f4ng Tu\u1ec7 chia s\u1ebb.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\t\u00d4ng cho bi\u1ebft th\u00eam, t\u1eeb khi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ebfn n\u0103m 2018, trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u00f3 b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u00e3 d\u1eabn r\u1ea5t nhi\u1ec1u nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng Tu\u1ec7 k\u1ec3, trong s\u1ed1 nh\u1eefng chuy\u00ean gia t\u00ecm \u0111\u1ebfn bia \u0111\u00e1 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng, ng\u01b0\u1eddi bu\u1ed3n nh\u1ea5t c\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 PGS.TS Th\u00e0nh Ph\u1ea7n \u1edf Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia TP.HCM. \u00d4ng ti\u1ebfc \u0111\u00e3 kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef c\u1ee7a ch\u00ednh t\u1ed5 ti\u00ean m\u00ecnh. C\u0169ng n\u0103m 2018, \u00f4ng Tu\u1ec7 d\u1eabn GS.TS Andrew Hardy, Tr\u01b0\u1edfng V\u0103n ph\u00f2ng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng B\u00e1c c\u1ed5 Ph\u00e1p t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i \u0111\u1ebfn th\u0103m bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng Tu\u1ec7 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi GS.TS Arlo Griffiths (ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 Tr\u01b0\u1edfng V\u0103n ph\u00f2ng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n Tr\u01b0\u1eddng Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng B\u00e1c c\u1ed5 Ph\u00e1p t\u1ea1i H\u00e0 N\u1ed9i gi\u1edbi thi\u1ec7u). GS.TS Arlo Griffiths c\u00f9ng c\u00f4 Khom Sreymom, chuy\u00ean gia v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt bia c\u1ee7a B\u1ea3o t\u00e0ng Ho\u00e0ng gia Campuchia \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Gia Lai v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp xu\u1ed1ng hi\u1ec7n tr\u01b0\u1eddng n\u01a1i ph\u00e1t hi\u1ec7n bia \u0111\u00e1.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\n\t<img alt=\"Ota Viet Nam 1 133\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-423884\" src=\" https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-133.jpg\" width=\"599\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-133.jpg 599w, https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-133-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 599px) 100vw, 599px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\n\t\u00a0<em>Bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng khi m\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 2010<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\t\u201cT\u00f4i kh\u00f4ng d\u00e1m k\u1ef3 v\u1ecdng v\u00e0o b\u1ea5t c\u1ee9 \u0111i\u1ec1u g\u00ec, v\u00ec s\u1ee3 r\u1eb1ng k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ebd kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 mong \u0111\u1ee3i. Tuy nhi\u00ean, ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u gi\u1edd chi\u1ec1u ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, GS Arlo Griffiths \u0111\u00e3 cho t\u00f4i bi\u1ebft nh\u1eefng th\u00f4ng tin \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u1ec1 bia k\u00fd n\u00e0y. T\u00f4i th\u1eadt s\u1ef1 ng\u1ea1c nhi\u00ean v\u1ec1 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u1ecdc bia c\u1ee7a v\u1ecb GS tr\u1ebb tu\u1ed5i\u201d, \u00f4ng Tu\u1ec7 nh\u1edb l\u1ea1i. M\u1ea5t g\u1ea7n m\u1ed9t n\u0103m, GS.TS Arlo Griffiths v\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ef1 m\u1edbi ho\u00e0n ch\u1ec9nh n\u1ed9i dung tr\u00ean bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng. \u201cGS.TS Arlo Griffiths g\u1eedi b\u1ea3n d\u1ecbch ti\u1ebfng Anh v\u00e0 t\u00f4i m\u1ea5t m\u1ed9t th\u00e1ng \u0111\u1ec3 d\u1ecbch sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. \u0110\u1ec3 d\u1ecbch ra b\u1ea3n ho\u00e0n ch\u1ec9nh, t\u00f4i \u0111\u00e3 tham kh\u1ea3o \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia, v\u00e0 \u0111\u1ebfn nay b\u1ea3n d\u1ecbch n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef nguy\u00ean v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1edbi khoa h\u1ecdc d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u\u201d, \u00f4ng Tu\u1ec7 cho hay. Theo \u0111\u00f3, bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i n\u0103m 1438 (thu\u1ed9c th\u1ebf k\u1ef7 XV, ni\u00ean \u0111\u1ea1i Saka, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi vua Yura Bhadravarman De va). Qua g\u1ea7n 600 n\u0103m t\u1ed3n t\u1ea1i, c\u00f3 k\u00fd t\u1ef1 b\u1ecb phai m\u1edd n\u00ean b\u1ea3n d\u1ecbch kh\u00f4ng to\u00e0n v\u1eb9n, ch\u1ec9 c\u00f3 kho\u1ea3ng 80% n\u1ed9i dung \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch. N\u1ed9i dung bia c\u00f3 \u0111o\u1ea1n: \u201cNg\u1ee3i ca! \u0110\u00e3 t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00faa t\u1ec3 t\u1ed1i cao c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb vua, con trai ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng Jayasinhavarma thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i Vrsu, qu\u00fd t\u1ed9c c\u1ee7a th\u00e0nh ph\u1ed1 ho\u00e0ng gia Nauk Glaun Vijaya\u2026 V\u00e0o (n\u0103m) ba m\u01b0\u01a1i hai, \u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n phong l\u00e0 Indravarman, cai qu\u1ea3n nhi\u1ec1u l\u00e3nh \u0111\u1ecba kh\u00e1c nhau\u201d. Cu\u1ed1i n\u0103m 2022, UBND t\u1ec9nh Gia Lai ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh x\u1ebfp h\u1ea1ng bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 di t\u00edch c\u1ea5p t\u1ec9nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\t<em><strong>C\u1ea7n c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n b\u1ea3o t\u1ed3n \u201ckh\u1ea9n c\u1ea5p\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tNh\u1eefng t\u01b0\u1edfng \u0111\u00e2y s\u1ebd l\u00e0 t\u01b0 li\u1ec7u qu\u00fd, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a v\u00e0o di\u1ec7n c\u1ea7n b\u1ea3o v\u1ec7 \u201ckh\u1ea9n c\u1ea5p\u201d \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n, ph\u00e1t huy gi\u00e1 tr\u1ecb, nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay di t\u00edch n\u00e0y \u0111ang g\u1eb7p r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u00e1ch th\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tTheo t\u00ecm hi\u1ec3u, \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng, n\u0103m 2017, UBND huy\u1ec7n \u0110\u1eafk P\u01a1 \u0111\u00e3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n hi\u1ebfn \u0111\u1ea5t, x\u00e2y t\u01b0\u1eddng, gi\u0103ng l\u01b0\u1edbi B40 bao quanh di\u1ec7n t\u00edch 255m2 v\u00e0 l\u00e0m m\u00e1i che b\u1eb1ng t\u00f4n, th\u1ea3m n\u1ec1n b\u00ea t\u00f4ng quanh bia \u0111\u00e1. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u201cn\u1ed7 l\u1ef1c\u201d m\u00e0 huy\u1ec7n \u0110\u1eafk P\u01a1 \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 di t\u00edch n\u00e0y. Theo ghi nh\u1eadn c\u1ee7a ph\u00f3ng vi\u00ean, con \u0111\u01b0\u1eddng nh\u1ecf h\u1eb9p d\u1eabn \u0111\u1ebfn di t\u00edch v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111o\u1ea1n l\u1ea7y l\u1ed9i v\u00e0 ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc. Nh\u00e0 che bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m t\u1eeb 4 c\u1ed9t s\u1eaft \u1ed1ng, 2 k\u00e8o s\u1eaft h\u1ed9p, tr\u00ean l\u1ee3p m\u00e1i t\u00f4n. To\u00e0n b\u1ed9 khu\u00f4n vi\u00ean di t\u00edch \u0111\u01b0\u1ee3c bao b\u1ecdc b\u1edfi m\u1ed9t b\u1edd t\u01b0\u1eddng cao 40 cm, ph\u00eda tr\u00ean l\u00e0 h\u00e0ng r\u00e0o l\u01b0\u1edbi B40 cao 1,2m, gi\u0103ng ngang qua c\u00e1c tr\u1ee5 b\u00ea t\u00f4ng v\u00e0 m\u1ed9t c\u1eeda s\u1eaft cao 1,9m, r\u1ed9ng h\u01a1n 3m. N\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e1t xi m\u0103ng c\u1ed1t \u0111\u00e1, bao quanh v\u00e0 ph\u1ee7 l\u00ean ch\u00e2n bia. B\u00ean c\u1ea1nh bia \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn m\u00e3 QR \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n v\u00e0 du kh\u00e1ch c\u00f3 th\u1ec3 truy c\u1eadp th\u00f4ng tin, h\u00ecnh \u1ea3nh li\u00ean quan di t\u00edch. Hi\u1ec7n tr\u00ean bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng v\u1ebft n\u1ee9t nh\u1ecf nh\u01b0 ch\u00e2n chim, nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1eafc tr\u00ean bia c\u0169ng \u0111\u00e3 m\u1edd.<\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\n\t<img alt=\"Ota Viet Nam 1 134\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-423885\" src=\" https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-134.jpg\" width=\"600\" height=\"400\" srcset=\"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-134.jpg 600w, https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/OTA-Viet-Nam-1-134-300x200.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">\n\t<em>\u00a0C\u1ea7n s\u1edbm c\u00f3 ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n b\u1ea3o t\u1ed3n, ph\u00e1t huy gi\u00e1 tr\u1ecb di t\u00edch bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng tr\u01b0\u1edbc khi qu\u00e1 mu\u1ed9n<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tThS Nguy\u1ec5n Quang Tu\u1ec7 cho bi\u1ebft, \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean, bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 bia \u0111\u00e1 duy nh\u1ea5t c\u00f3 k\u00fd t\u1ef1 Ch\u0103m c\u1ed5 \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch th\u00e0nh c\u00f4ng ra ti\u1ebfng Anh v\u00e0 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. \u0110\u00e2y l\u00e0 hi\u1ec7n v\u1eadt r\u1ea5t qu\u00fd v\u00e0 \u0111\u1ed9c b\u1ea3n, minh ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf Champa tr\u00ean cao nguy\u00ean v\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 v\u1edbi qu\u1ed1c gia \u0110\u1ea1i Vi\u1ec7t, \u00edt nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i th\u1ebf k\u1ef7 XV. Khi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi v\u1ec1 nh\u1eefng v\u1ebft n\u1ee9t xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean bia v\u00e0 nh\u1eefng d\u00f2ng ch\u1eef tr\u00ean bia c\u1ed5 \u0111ang m\u1edd d\u1ea7n, \u00f4ng Tu\u1ec7 x\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u00fang l\u00e0 c\u00f3 s\u1ef1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3 v\u00e0 \u00f4ng c\u0169ng \u0111\u00e3 trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi c\u00e1c chuy\u00ean gia v\u1ec1 nguy\u00ean nh\u00e2n c\u1ee7a t\u00ecnh tr\u1ea1ng tr\u00ean. \u201cTheo TS Bertrand Porte, chuy\u00ean gia b\u1ea3o t\u1ed3n \u0111\u00e1 c\u1ed5 c\u1ee7a EFEO, do b\u00ea t\u00f4ng b\u00edt k\u00edn n\u1ec1n nh\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 nguy\u00ean nh\u00e2n g\u00e2y h\u1ea1i cho bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng. C\u1ee5 th\u1ec3, c\u00e1c mu\u1ed1i h\u00f2a tan \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra b\u1edfi xi m\u0103ng khi g\u1eb7p \u0111\u1ed9 \u1ea9m c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ng\u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e1. Nh\u1eefng c\u1ea3nh b\u00e1o c\u1ee7a c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i trao \u0111\u1ed5i v\u1edbi ch\u00ednh quy\u1ec1n \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u1eeb nhi\u1ec1u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng \u0111\u00e1ng ti\u1ebfc ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec thay \u0111\u1ed5i\u201d, \u00f4ng Tu\u1ec7 n\u00f3i. Theo \u00f4ng Tu\u1ec7, \u201c\u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00e0 qu\u1ea3ng b\u00e1 t\u1ed1t h\u01a1n c\u1ea7n ph\u1ea3i x\u00e2y d\u1ef1ng l\u1ea1i khu di t\u00edch \u1edf m\u1ee9c quy m\u00f4 h\u01a1n, theo h\u01b0\u1edbng c\u1ed5 k\u00ednh thay v\u00ec nh\u00e0 m\u00e1i t\u00f4n \u0111\u01a1n s\u01a1. Bia \u0111\u00e1 c\u0169ng c\u1ea7n c\u00f3 ch\u1ed7 th\u1edf, c\u00f3 kho\u1ea3ng c\u00e1ch x\u00e2y b\u00ea t\u00f4ng c\u00e1ch xa ra, gi\u1eef kho\u1ea3ng c\u00e1ch v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi tham quan. \u1ede n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, c\u00f3 nh\u1eefng \u0111i\u1ec3m du l\u1ecbch r\u1ea5t nh\u1ecf nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ta x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng tour du l\u1ecbch r\u1ea5t h\u1ea5p d\u1eabn, \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o. Bia \u0111\u00e1 n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a h\u01a1n v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 \u0111\u1ed9c b\u1ea3n, c\u00f3 nhi\u1ec1u gi\u00e1 tr\u1ecb nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u00f3a\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify\">\n\tTrao \u0111\u1ed5i qua \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i v\u1edbi ph\u00f3ng vi\u00ean V\u0103n H\u00f3a, \u00f4ng B\u00f9i V\u0103n Kh\u00e1nh, Ch\u1ee7 t\u1ecbch UBND huy\u1ec7n \u0110\u1eafk P\u01a1 cho bi\u1ebft, do ngu\u1ed3n kinh ph\u00ed ng\u00e2n s\u00e1ch c\u1ee7a huy\u1ec7n h\u1ea1n h\u1eb9p n\u00ean h\u1eb1ng n\u0103m UBND huy\u1ec7n ch\u1ec9 b\u1ed1 tr\u00ed kho\u1ea3ng 60 &#8211; 70 tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng cho c\u00f4ng t\u00e1c b\u1ea3o v\u1ec7, qu\u1ea3n l\u00fd di t\u00edch. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c UBND t\u1ec9nh x\u1ebfp h\u1ea1ng di t\u00edch huy\u1ec7n \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng k\u1ebf ho\u1ea1ch, l\u1ed9 tr\u00ecnh giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 b\u1ea3o t\u1ed3n, ph\u00e1t huy gi\u00e1 tr\u1ecb di t\u00edch bia \u0111\u00e1 c\u1ed5. Trong \u0111\u00f3, v\u1ec1 ch\u1eef tr\u00ean bia \u0111\u00e1 huy\u1ec7n s\u1ebd \u0111\u1ec1 ngh\u1ecb t\u1ec9nh m\u1eddi c\u00e1c ngh\u1ec7 nh\u00e2n, chuy\u00ean gia kh\u1eafc l\u1ea1i v\u00ec qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e2u ng\u00e0y \u0111\u00e1 b\u1ecb tho\u00e1i h\u00f3a, b\u00e0o m\u00f2n v\u00e0 m\u1ea5t ch\u1eef. \u201c\u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea5t \u0111i v\u00e0o di t\u00edch, UBND huy\u1ec7n \u0111ang l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch \u0111\u1ea7u t\u01b0, d\u1ef1 ki\u1ebfn n\u0103m 2024 s\u1ebd tri\u1ec3n khai thi c\u00f4ng. C\u00f2n vi\u1ec7c b\u1ea3o t\u1ed3n, b\u1ea3o v\u1ec7 ph\u00e1t huy c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb di t\u00edch bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 huy\u1ec7n c\u0169ng \u0111ang l\u1eadp k\u1ebf ho\u1ea1ch, xin \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee7a t\u1ec9nh \u0111\u1ec3 c\u00f3 h\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea7u t\u01b0 quy m\u00f4, trong \u0111\u00f3 s\u1ebd l\u1ed3ng gh\u00e9p ngu\u1ed3n v\u1ed1n t\u1eeb 3 ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u1ee5c ti\u00eau qu\u1ed1c gia c\u00f3 c\u00e1c ti\u1ec3u d\u1ef1 \u00e1n ph\u1ee5c h\u1ed3i, \u0111\u1ea7u t\u01b0 h\u1ea1 t\u1ea7ng cho c\u00e1c di t\u00edch v\u0103n h\u00f3a\u201d, Ch\u1ee7 t\u1ecbch UBND huy\u1ec7n \u0110\u1eafk P\u01a1 th\u00f4ng tin.\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: right\">\n\t<strong>Ng\u1ecdc H\u00f2a &#8211; \u1ea2nh: Quang Tu\u1ec7<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: right\"><strong>Chuy\u00ean m\u1ee5c<\/strong>: <a href=\" https:\/\/otavietnam.com\/blog\/category\/thong-tin-du-lich\/diem-den-du-lich\/\"><strong>\u0110i\u1ec3m \u0111\u1ebfn Du l\u1ecbch<\/strong><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: right\"><strong>T\u1ed5ng h\u1ee3p<\/strong>: OTA Vi\u1ec7t Nam | <strong>Ngu\u1ed3n<\/strong>: TCDL -Trung t\u00e2m th\u00f4ng tin du l\u1ecbch<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u1ede T\u00e2y Nguy\u00ean, bia T\u01b0 L\u01b0\u01a1ng l\u00e0 bia \u0111\u00e1 c\u1ed5 duy nh\u1ea5t c\u00f3 k\u00fd t\u1ef1 Ch\u0103m c\u1ed5, v\u00e0 \u0111\u00e2y l\u00e0 hi\u1ec7n v\u1eadt r\u1ea5t qu\u00fd mang t\u00ednh \u0111\u1ed9c b\u1ea3n, minh ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111\u1ebf ch\u1ebf Champa tr\u00ean cao nguy\u00ean, hi\u1ec7n v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i m\u00e3. GS.TS Arlo Griffiths [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":423887,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_seopress_robots_primary_cat":"","_seopress_titles_title":"","_seopress_titles_desc":"","_seopress_robots_index":"","jnews-multi-image_gallery":[],"jnews_single_post":[],"jnews_primary_category":[],"footnotes":""},"categories":[83],"tags":[],"class_list":["post-423886","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diem-den-du-lich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423886","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=423886"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/423886\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/423887"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=423886"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=423886"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/otavietnam.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=423886"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}